Bài giảng Tiếng Việt 5 (Kết nối tri thức) - Luyện từ và câu: Từ đa nghĩa (Năm học 2024-2025)

Nội dung tài liệu: Bài giảng Tiếng Việt 5 (Kết nối tri thức) - Luyện từ và câu: Từ đa nghĩa (Năm học 2024-2025)

1. Giả định cô là một bình luận viên thì cô sẽ bình luận như sau: “Khán đài bắt đầu nóng dần lên”. Vậy các em hiểu như thế nào là “nóng”? Từ này có phải muốn nói đến nhiệt độ ngoài trời đang cao hay không?
2. Thiết kế: Hương Thảo - 0972115126
3. 1 Đọc đoạn thơ và các nghĩa của từ mắt rồi 1 trả lời câu hỏi. a. Tìm nghĩa thích hợp cho từ mắt được in đậm.
4. Nghĩa 2: chỗ lồi ra, Xe giống hình con mắt có (1) mắt đè ở một số vật. n (2) Mắt chim, Nghĩa 1: cơ quan hình tròn để nhìn của người (3) Mắt người, hay động vật. hình lá.
5. 1 Đọc đoạn thơ và các nghĩa của từ mắt rồi 1 trả lời câu hỏi. b. Trong các nghĩa của từ mắt nêu trên, nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa được phát triển từ nghĩa gốc (nghĩa chuyển)?
6. Nghĩa gốc Nghĩa chuyển Nghĩa 1: cơ Nghĩa 2: chỗ quan để nhìn lồi ra, giống của người hay hình con mắt động vật. ở một số vật.
7. c. Các nghĩa trên của từ mắt có liên hệ với nhau như thế nào? Các nghĩa trên của từ mắt giống nhau ở hình dáng của sự vật mà từ gọi tên, khác nhau ở chỗ nghĩa gốc nói đến chức năng để nhìn, nghĩa chuyển thì không nói đến chức năng đó mà chỉ nhấn mạnh nghĩa về hình dáng của sự vật.
8. Xác định nghĩa của từ biển trong những câu thơ, 2 câu ca dao dưới đây và cho biết nghĩa nào là nghĩa gốc, nghĩa nào là nghĩa chuyển. a. Việt Nam đất nước ta ơi Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn. (Nguyễn Đình Thi) b. Mặt trời xuống biển như hòn c. Công cha như núi ngất trời. lửa Nghĩa mẹ như nước ngời Sóng đã cài then, đêm sập cửa. ngời biển Đông. (Huy (Ca dao) Cận)
9. a. Việt Nam đất nước ta ơi Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn. (Nguyễn Đình Thi) Từ biển chỉ khối lượng lớn trên một diện tích rộng Đây là nghĩa chuyển
10. b. Mặt trời xuống biển như hòn lửa Sóng đã cài then, đêm sập cửa. (Huy Cận) Từ biển chỉ vùng nước mặn rộng lớn trên bề mặt Trái Đất. Đây là nghĩa gốc
11. c. Công cha như núi ngất trời. Nghĩa mẹ như nước ngời ngời biển Đông. (Ca dao) Từ biển chỉ phần của đại dương ở ven đất liền Đây là nghĩa chuyển
12. • Từ đa nghĩa là từ có nhiều nghĩa, trong đó có một nghĩa gốc và một hoặc một số nghĩa chuyển. • Các nghĩa của một từ đa nghĩa luôn có mối liên hệ với nhau.
13. Từ lưng trong mỗi đoạn thơ dưới đây được dùng với nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Nêu các nghĩa của từ đó. 3 a. Trăng tròn như quả bóng Lơ lửng treo lưng trời. (Nguyễn Ngọc Hưng) b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng. (Nguyễn Khoa Điềm)
14. a. Trăng tròn như quả bóng Lơ lửng treo lưng trời. (Nguyễn Ngọc Hưng) Từ lưng mang nghĩa chuyển Nghĩa đó là ở khoảng giữa trời.
15. b. Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng. (Nguyễn Khoa Điềm) Từ lưng (lưng núi) mang nghĩa chuyển - Nghĩa đó là ở khoảng giữa từ chân lên đỉnh núi Từ lưng (lưng mẹ) và lưng (trên lưng) mang nghĩa gốc - nghĩa đó là bộ phận phía sau cơ thể.
16. Sử dụng từ đa nghĩa trong thơ làm cho cách diễn đạt thêm hay, gợi sự liên tưởng độc đáo.
17. Chọn 1 trong 2 từ dưới đây và 44 đặt câu để phân biệt các nghĩa của từ đó. Chọn 1 trong 2 từ dưới đây và đặt câu để phân biệt các nghĩa của từ đó.